มหาสติ: ธรรม - ขันธบรรพ

ภิกษุพิจารณาเห็นธรรมในธรรม คืออุปาทานขันธ์ ๕ อย่างไรเล่า

ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นดังนี้ว่า   

อย่างนี้รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ
อย่างนี้ความเกิดขึ้นแห่งรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ
อย่างนี้ความดับแห่งรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

ดังพรรณนามาฉะนี้

ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมภายในบ้าง     
- พิจารณาเห็นธรรมในธรรมภายนอกบ้าง      
- พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งภายในทั้งภายนอกบ้าง     
- พิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในธรรมบ้าง     
- พิจารณาเห็นธรรมคือความเสื่อมในธรรมบ้าง     
- พิจารณาเห็นธรรมคือทั้งความเกิดขึ้นทั้งความเสื่อมในธรรมบ้าง

สติของเธอที่ตั้งมั่นอยู่ว่า ธรรมมีอยู่ ก็เพียงสักว่าความรู้ เพียงสักว่าอาศัยระลึกเท่านั้น เธอเป็นผู้อันตัณหาและทิฐิไม่อาศัยอยู่แล้ว และไม่ถือมั่นอะไรๆ ในโลก

อย่างนี้แล ภิกษุชื่อว่าพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่