ความแจ่มแจ้งแห่งจิต
กราบเท้าอาจารย์ไชยที่เคารพ ขอกราบเรียนถามท่านอาจารย์ว่า จะทำอย่างไรให้จิตมีความแจ่มแจ้ง และจิตที่มีความแจ่มแจ้งมีลักษณะเป็นอย่างไรคะ หากฌานเป็นการฝึกกำลังของจิต เราจะฝึกความแจ่มแจ้งของจิตอย่างไรคะ จากที่ประมวลเอง ธรรมะเดียวกัน คนเข้าใจไม่ตรงกันบ้าง ลึกซึ้งไม่เท่ากันบ้าง เข้าใจได้ละเอียดไม่เท่ากันบ้าง เป็นเพราะเหตุไรคะ
จิตแจ่มแจ้งโดย
1. ปล่อยวางร่างกาย อยู่กับจิต กำหนดรู้ภายใน จนจิตสว่าง
2. ปล่อยวางขันธ์ จนโล่งว่าง อยู่กับความว่างต่อเนื่อง จนสว่างไสว
3. ปล่อยวางจิต จนพบพุทธะ จะแจ่มแจ้งสมบูรณ์
ปัจจัยที่ทำให้แจ่มแจ้งต่างระดับ
1. สติ
2. สมาธิ
3. ปัญญา
4. บุญบารมี
5. การปล่อยวาง
6. ความบริสุทธิ์