Main navigation

เขมกสูตร

ว่าด้วย
ไม่มีตนในขันธ์ ๕
เหตุการณ์
ภิกษุผู้เป็นเถระให้พระทาสกะไปเยี่ยมพระเขมกะซึ่งอาพาธอยู่ พระเถระได้ให้พระทาสกะถามพระเขมกะว่าพิจารณาเห็นอะไรในอุปาทานขันธ์ ๕ ว่าเป็นตน เมื่อพระเขมกะอธิบายความเข้าใจของตนในเรื่องอุปาทานขันธ์ ๕ จบ ภิกษุผู้เถระ ๖๐ รูป และพระเขมกะ บรรลุอรหัตตผล

พระเขมกะตอบภิกษุผู้เป็นเถระว่า ตนไม่พิจารณาเห็นอะไรในอุปาทานขันธ์ ๕ ว่าเป็นตน หรือมีในตน ตนไม่ได้เป็นพระอรหันตขีณาสพ แต่เข้าใจว่า เรามีในอุปาทานขันธ์ ๕ และไม่ได้พิจารณาเห็นว่า นี้เป็นเรา

สังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ พระอริยสาวกละได้แล้วก็จริง แต่ท่านก็ยังถอนมานะ ฉันทะ อนุสัยอย่างละเอียดในอุปาทานขันธ์ ๕ ว่า เรามี ไม่ได้

สมัยต่อมา ท่านพิจารณาเห็นความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป ในอุปาทานขันธ์ ๕ ว่า

รูปดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งรูปดังนี้ ความดับแห่งรูปดังนี้
เวทนาดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งเวทนาดังนี้ ความดับแห่งเวทนาดังนี้
สัญญาดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งสัญญาดังนี้ ความดับแห่งสัญญาดังนี้
สังขารดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งสังขารดังนี้ ความดับแห่งสังขารดังนี้
วิญญาณดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณดังนี้ ความดับแห่งวิญญาณดังนี้.

เมื่อท่านพิจารณาเห็นความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปในอุปาทานขันธ์ ๕ เหล่านี้อยู่ แม้ท่านยังถอนมานะ ฉันทะ อนุสัยอย่างละเอียดในอุปาทานขันธ์ ๕ ว่า เรามี ไม่ได้  แต่มานะ ฉันทะ และอนุสัยนั้น ก็ถึงการเพิกถอนได้

 

อ่าน เขมกสูตร

อ้างอิง
เขมกสูตร พระไตรปิฎก ฉบับหลวง เล่มที่ ๑๗ ข้อที่ ๒๒๕-๒๓๐ หน้า ๑๒๓-๑๒๗
ลำดับที่
18

พระไตรปิฎกเสียงชุดอื่นๆ

ธรรมปฏิบัติ ชุดที่ ๙ แสงธรรมแห่งพระไตรปิฎก – ตัวอักษรสีแดงบนพื้นเหลืองทองลายผ้าพลิ้ว

พระธรรม

ธรรมปฏิบัติ
วิเวก ชุดที่ ๑ แสงธรรมแห่งพระไตรปิฎก – ตัวอักษรสีขาวบนพื้นฟ้าอ่อน

พระธรรม

วิเวก
ธรรมวิภังค์ แสงธรรมแห่งพระไตรปิฎก – พื้นลายใบไม้แห้งสีครีม

พระธรรม

ธรรมวิภังค์
เวทัลลธรรม ชุดที่ ๓ การสนทนาธรรมที่ทำให้เกิดปัญญา – ต้นไม้ใหญ่ในป่าหมอก

พระธรรม

เวทัลลธรรม
อานุภาพกรรม ๒ – เทวดาบนสวรรค์เบื้องบน และผู้คนในเปลวไฟเบื้องล่าง

พระธรรม

อานุภาพกรรม
สุคติ สุคโต – ดอกบัวสีขาวบาน

พระธรรม

สุคติ สุคโต
ฆราวาสธรรม ๒ แสงธรรมแห่งพระไตรปิฎก – ดอกบัวสีชมพูในหมอก

พระธรรม

ฆราวาสธรรม