วุฑฒบรรพชิต

เหตุการณ์
เหตุแรกเกิดให้พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติพระวินัยเรื่องเครื่องตัดโกนผม

สมัยนั้น มีภิกษุบวชเมื่อแก่รูปหนึ่ง เคยเป็นช่างกัลบก (ช่างตัดผม) อาศัยอยู่ในอาตุมานคร มีบุตรชายสองคนเป็นเด็กพูดจาอ่อนหวาน มีไหวพริบดี ขยัน แข็งแรง มีฝีมือยอดเยี่ยมในช่างกัลบกดีเท่าอาจารย์

พระขรัวตาได้ทราบข่าวว่าพระผู้มีพระภาคกำลังเสด็จมาสู่อาตุมานคร พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ประมาณ ๑,๒๕๐ รูป จึงขอให้บุตรทั้งสองเที่ยวไปตัดและโกนผมตามบ้านเรือนทุกแห่ง แลกเกลือบ้าง น้ำมันบ้าง ข้าวสารบ้าง ของขบฉันบ้าง ส่วนตนจักทำยาคูที่ดื่มได้ถวายพระผู้มีพระภาค

บุตรชายทั้งสองรับคำสั่งหลวงพ่อ ชาวบ้านเห็นเด็กสองคนพูดจาอ่อนหวาน แม้ผู้ที่ไม่ประสงค์จะให้ตัดและโกนผม ก็ให้ตัดให้โกนผม ถึงให้ตัดให้โกนผมแล้ว ก็ให้ค่าแรงมาก เเด็กทั้งสองคนนั้นเก็บรวบรวมเกลือบ้าง น้ำมันบ้าง ข้าวสารบ้าง ของขบฉันบ้างได้เป็นอันมาก

ครั้นพระผู้มีพระภาคเสด็จถึงอาตุมานครแล้ว ประทับอยู่ที่ภูสาคาร พระขรัวตานั้น สั่งให้คนตกแต่งข้าวยาคูเป็นอันมากน้อมถวายพระผู้มีพระภาค

พุทธประเพณี

พระตถาคตทั้งหลายทรงทราบอยู่ ย่อมตรัสถามก็มี ทรงทราบอยู่ ไม่ตรัสถามก็มี

ทรงทราบกาลแล้วตรัสถาม ทรงทราบกาลแล้วไม่ตรัสถาม

พระตถาคตทั้งหลายย่อมตรัสถามสิ่งที่ประกอบด้วยประโยชน์ ไม่ตรัสถามสิ่งที่ไม่ประกอบด้วยประโยชน์

สิ่งที่ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ พระองค์ทรงกำจัดด้วยข้อปฏิบัติ

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทั้งหลายทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายด้วยอาการ ๒ อย่าง คือ จักทรงแสดงธรรมอย่าง ๑ จักทรงบัญญัติสิกขาบทแก่พระสาวกทั้งหลายอย่าง ๑

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามพระขรัวตานั้นว่าได้ข้าวยาคูนี้มาจากไหน

พระขรัวตาจึงกราบทูลเรื่องนั้นให้ทรงทราบทุกประการ

พระผู้มีพระภาคทรงติเตียนว่าการกระทำนั่นไม่เหมาะ ไม่สม ไม่ควร ไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ ไฉนเธอบวชแล้วจึงได้ชักจูงทายกในสิ่งอันไม่ควร การกระทำนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งของชุมชนที่เลื่อมใสแล้ว โดยที่แท้ การกระทำของพวกเธอนั่น เป็นไปเพื่อความไม่เลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส และเพื่อความเป็นอย่างอื่นของชนบางพวกที่เลื่อมใสแล้ว

ทรงบัญญัติสิกขาบท

ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

บรรพชิตไม่พึงชักจูงทายกในสิ่งอันไม่ควร รูปใดชักจูง ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุผู้เคยเป็นช่างกัลบก ไม่พึงเก็บรักษาเครื่องตัดโกนผมไว้สำหรับตัว รูปใดเก็บรักษาไว้ ต้องอาบัติทุกกฏ

 

 

อ่าน วุฑฒบรรพชิต

 

 

อ้างอิง
วุฑฒบรรพชิต พระไตรปิฎก ฉบับหลวง เล่มที่ ๕ ข้อที่ ๘๙
ลำดับที่
13

พระไตรปิฎกเสียงชุดอื่นๆ

พระพุทธกิจ

พระพุทธกิจ