ระบบธรรม

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในชรามรณะ ญาณแม้ในชรามรณสมุทัย ญาณแม้ในชรามรณนิโรธ ญาณแม้ในชรามรณนิโรธคามินีปฏิปทา

ชรามรณญาณ เป็นไฉน

ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐิอันใด

ปรารภชรามรณะเกิดขึ้น นี้เรียกว่า ชรามรณญาณ

ปรารภชรามรณสมุทัยเกิดขึ้น นี้เรียกว่า ชรามรณสมุทยญาณ

ปรารภชรามรณนิโรธเกิดขึ้น นี้เรียกว่า ชรามรณนิโรธญาณ

ปรารภชรามรณนิโรธคามินีปฏิปทาเกิดขึ้น นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาญาณ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในชาติ ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในภพ ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในอุปาทาน ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในตัณหา ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในเวทนา ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในผัสสะ ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในสฬายตนะ ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในนามรูป ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในวิญญาณ ฯลฯ

มัคคสมังคิญาณ ได้แก่ ญาณแม้ในสังขาร ญาณแม้ในสังขารสมุทัย ญาณแม้ในสังขารนี้โรธ ญาณแม้ในสังขารนิโรธคามินีปฏิปทา

ในญาณเหล่านั้น สังขารญาณ เป็นไฉน

ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐิอันใด

ปรารภสังขารทั้งหลายเกิดขึ้น นี้เรียกว่า สังขารญาณ

ปรารภสังขารสมุทัยเกิดขึ้น นี้เรียกว่า สังขารสมุทยญาณ

ปรารภสังขารนิโรธเกิดขึ้น นี้เรียกว่า สังขารนิโรธญาณ 

ปรารภสังขารนิโรธคามินีปฏิปทาเกิดขึ้น นี้เรียกว่า สังขารนิโรธคามินีปฏิปทาญาณ

 

ฯลฯ ความวิจัย ความเลือกสรร ความวิจัยธรรม ความกำหนดหมาย ความเข้าไปกำหนด  ความเข้าไปกำหนดเฉพาะ ภาวะที่รู้ ภาวะที่ฉลาด ภาวะที่รู้ละเอียด ความรู้แจ่มแจ้ง ความค้นคิด ความใคร่ครวญ ปัญญาเหมือนแผ่นดิน ปัญญาเครื่องทำลายกิเลส ปัญญาเครื่องนำทาง ความเห็นแจ้ง ความรู้ชัด ปัญญาเหมือนปฏัก ปัญญา อินทรีย์คือปัญญา ปัญญาพละ ปัญญาเหมือนศาตรา ปัญญาเหมือนปราสาท ความสว่าง คือ ปัญญา แสงสว่าง คือ ปัญญา  ปัญญาเหมือนประทีป ปัญญาเหมือนดวงแก้ว